Emergentie

Meepraten?

Kom bij de facebookgroep voor pedagogen die niet bang zijn voor complexiteit!

Je vraagt je wellicht af waarom ik een foto van een mierenhoop gebruik in een pedagogisch blog. Wat hebben mieren met kinderen te maken?

Het antwoord, het zal je niet verrassen, is complexiteit. Specifieker hebben we hier te maken met het begrip emergentie. Emergent betekent volgens het woordenboek: ‘spontaan optredend, te voorschijn tredend’.

woordenboek

Het woordenboek heeft nog meer te melden: ‘Een emergente kwaliteit of emergent gedrag is het gevolg van toegenomen complexiteit wanneer verschillende elementen of processen tot een groter geheel verbonden worden. De emergente kwaliteit of het emergente gedrag is dan een kwaliteit van het nieuwe object of de nieuwe groep die geheel niet of niet in die mate of met die kwaliteit, aanwezig is bij een van de afzonderlijke elementen.’

Lastig definitie, dus ik probeer hem even uiteen te rafelen.

  1. verschillende elementen of processen tot een groter geheel verbonden worden. Hier wordt gesproken over systemen. Elektronische componenten die samen een computer vormen, mieren die samen een kolonie volgen, biologische cellen die samen een kind maken, en mensen die samen een gezin maken. Computers, kolonies, kinderen en gezinnen zijn allemaal ‘dingen’ (systemen) die bestaan uit verschillende onderdelen. Doordat ze verbonden zijn, worden de onderdelen samen een ‘ding’. Als je willekeurig 4 volwassenen en kinderen bij elkaar zet, is het nog geen gezin. Meestal, maar zeker niet altijd, is er sprake van een of andere biologische band, een economische band maar zeker een emotionele band.
  2. De emergente kwaliteit of het emergente gedrag is dan een kwaliteit van het nieuwe object. Dat samengesteld ‘ding’(kolonie, kind, gezin) heeft eigenschappen. Een kolonie kan een nest bouwen, zorgt voor de nakomelingen, kan oorlog voeren met andere kolonies. Een kind kan lopen, is verlegen of juist extravert. Een gezin is rijk, is dysfunctioneel of heeft hulp nodig. Het ‘ding’, dat eigenlijk alleen een verzameling is, heeft dus eigenschappen die waargenomen, gemeten, en veranderd kunnen worden.
  3. die geheel niet of niet in die mate of met die kwaliteit, aanwezig is bij een van de afzonderlijke elementen. Eén mier weet niet hoe hij een kolonie moet bouwen. Hij weet alleen hoe hij een grassprietje moet neerleggen. Het bouwen van de kolonie zit dus niet in de mier. Een kind dat verlegen is, is niet een kind dat opgebouwd is uit ‘verlegen’-cellen. Een dysfunctioneel gezin bestaat niet uit dysfunctionele gezinsleden. Het gedrag van het geheel, zit dus niet in de onderdelen.

Kortom: Het zijn de onderdelen samen, met hun onderlinge relatie, in een gegeven context die het gedrag van het geheel bepalen.

Welk emergent gedrag ontstaat is haast niet te voorspellen. Het ligt immers niet vast in de aanwezigen elementen. Het gedrag wordt bepaald door de interactie tussen de elementen en door het toeval.

Wat verder nog belangrijk is, maar wat deze definitie niet zegt, is dat de emergente eigenschap/gedrag is gekoppeld aan een evenwicht. Emergent gedrag kan alleen veranderen als het evenwicht van het systeem verandert.

En wat is nu de relatie met pedagogiek?

Als pedagoog willen we vaak het emergente gedrag van systemen (gezinnen, kinderen) veranderen: de mishandeling moet ophouden, mensen moeten ‘empowered’ worden of opvoedvaardigheden moeten worden verbeterd. Dat betekent dat de complexe systeem die dit gedrag vertonen een ander evenwicht moeten krijgen.

Daarvoor moet je dan op zoek naar hefboompunten, maar dat is een andere blog.

OP de hoogte blijven?

Schrijf je in voor de nieuwsbrief. Je krijgt dan elke maand een overzicht van de nieuwe blogs.

0 0 stemmen
Article Rating
Abonneer
Laat het weten als er
guest
0 Comments
Inline feedbacks
Bekijk alle reacties

Wat zoek je?

Op de hoogte blijven?

Mis niks meer door je in te schrijven op onze nieuwsbrief.

logo

Deze website maakt gebruik van cookies. Door de site te blijven gebruiken, ga je akkoord met ons cookiebeleid. Meer informatie: Privacybeleid​